„Niedzielne Inspiracje - XXVI Niedziela Zwykła

Mt 21, 28-32

Motyw dwóch synów powraca w Biblii zaskakująco często. Wystarczy przypomnieć Kaina i Abla (Rdz 4), Izaaka i Izmaela (Rdz 16-21), Ezawa i Jakuba (Rdz 25-33), a w samych przypowieściach Jezusa także syna marnotrawnego i jego starszego brata (Łk 15,11-32). Za każdym razem zestawienie dwóch braci staje się okazją do postawienia pytania o wybór, relację z ojcem, zazdrość, posłuszeństwo, sprawiedliwość i sposób odpowiadania na Boże zaproszenie. W Mt 21 Jezus wpisuje więc swoją przypowieść w bardzo dobrze znany biblijny motyw. Jezus pyta o różnicę między tym, co mówimy, a tym, co rzeczywiście robimy i między religijną deklaracją a prawdziwym nawróceniem. Oto kilka inspiracji do Twojej niedzielnej modlitwy:

- „Co myślicie?” -  τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ (ti de hymin dokei) - Czasownik dokeō oznacza „uważać, sądzić, mieć opinię”. Jezus angażuje swoich słuchaczy i każe im samym wydać sąd. To bardzo charakterystyczny sposób nauczania Jezusa, ponieważ człowiek może łatwo rozpoznać prawdę, kiedy dotyczy „kogoś innego”, ale trudniej przyjąć ją, kiedy nagle okazuje się, że opowiada również o mnie.

- „Dziecko” - τέκνον (teknon) - w ten sposób ojciec zwraca się do synów; Jezus pokazuje, że posłuszeństwo Bogu wyrasta z relacji krwi; również w przypowieści o miłosiernym ojcu starszy syn słyszy: „Dziecko, ty zawsze jesteś ze mną” - τέκνον, σὺ πάντοτε μετ’ ἐμοῦ εἶ (Łk 15,31).

- „Idź i pracuj dzisiaj” - σήμερον (sēmeron) oznacza w Biblii „dzisiaj, właśnie ten dzień” i często wskazuje na moment, w którym człowiek ma odpowiedzieć Bogu. To słowo pojawia się m.in. w ważnych zdaniach Jezusa: „Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu” (Łk 19,9), „Dziś będziesz ze Mną w raju” (Łk 23,43) czy „Dziś spełniły się te słowa Pisma” (Łk 4,21). Boża łaska przychodzi do konkretnego „dzisiaj” człowieka.

- „Winnica” - ἀμπελών (ampelōn) - w Starym Testamencie winnica bardzo często symbolizuje Izraela jako lud wybrany przez Boga: „Winnicą Pana Zastępów jest dom Izraela” (Iz 5,7). Bóg jest jej właścicielem, troszczy się o nią i oczekuje owocu. Podobny obraz znajdujemy w Ps 80,9-12, Iz 27,2-6, Jr 2,21 i Ez 19,10-14. W Nowym Testamencie symbolika zostaje rozwinięta: Jezus mówi „Ja jestem prawdziwym krzewem winnym” (J 15,1), a w przypowieściach winnica staje się obrazem Królestwa Bożego i ludu, któremu powierzono jego budowanie (Mt 20,1-16; 21,33-46). W Mt 21,28-32 praca w winnicy może więc być odczytana jako odpowiedź człowieka na Boże wezwanie i udział w dziele Boga.

- „Nie chcę” - οὐ θέλω (ou thelō) - drugi syn odpowiada bardzo bezpośrednio: „nie chcę”. Nie udaje posłuszeństwa. Jego pierwsza odpowiedź jest zła, ale historia na niej się nie kończy. Dobra Nowina głosi, że pierwsza reakcja nie definiuje człowieka na zawsze;

- „Później się opamiętał” - μεταμεληθείς (metamelētheis) - tego samego czasownika Mateusz używa później w Mt 27,3, opisując Judasza: „Judasz (…) widząc, że Go skazano, opamiętał się [metamelētheis]”. Drugi syn żałuje swojej decyzji i idzie do winnicy, Judasz też żałuje swojego czynu, ale jego żal nie prowadzi go do Jezusa. W obu przypadkach pojawia się żal i zmiana nastawienia, ale Ewangelia pokazuje, że sam żal nie wystarcza; ważne jest, dokąd prowadzi człowieka.

- „Spełnił wolę ojca” - ἐποίησεν τὸ θέλημα τοῦ πατρός (epoiēsen to thelēma tou patros) „Wola Ojca” ma swój mocny odpowiednik w Starym Testamencie. Psalmista mówi: „Pragnę czynić Twą wolę, Boże mój” (Ps 40,9), a dalej: „Naucz mnie pełnić Twoją wolę, bo Ty jesteś moim Bogiem” (Ps 143,10). Widać tu coś ważnego: człowiek biblijny nie zakłada, że automatycznie wie, czego Bóg chce, ale prosi Boga, aby go tej woli nauczył. Podobnie w 1 Sm 3,9 Samuel odpowiada: „Mów, Panie, bo sługa Twój słucha”. To piękna perspektywa dla wszystkich, którzy próbują rozeznać swoje powołanie: odkrywanie woli Boga zaczyna się niekoniecznie od znalezienia gotowej odpowiedzi, ale od postawy słuchania. (Ps 40,9; Ps 143,10; 1 Sm 3,9)

- „Celnicy i nierządnice” - τελῶναι καὶ πόρναι (telōnai kai pornai) - Jezus celowo przywołuje osoby znajdujące się na marginesie religijnego społeczeństwa. Celnicy byli kojarzeni z kolaboracją z rzymską władzą i nadużyciami finansowymi, a pornai oznacza kobiety uprawiające prostytucję. Stary Testament nie zna jeszcze celników w dokładnie takim znaczeniu jak Ewangelie - system poboru podatków znany z czasów Jezusa wiązał się z administracją hellenistyczną i rzymską. O nierządnicach mówi natomiast wielokrotnie; hebrajskie זוֹנָה (zonah) oznacza kobietę uprawiającą nierząd. Jedną z najbardziej znanych jest Rachab z Jerycha (Joz 2,1), która mimo swojej przeszłości uwierzyła Bogu i pomogła Izraelitom, a później została pozytywnie wspomniana w Hbr 11,31 i Jk 2,25. Co więcej, prorocy często używali obrazu nierządu jako metafory niewierności Izraela wobec Boga (Oz 1-3; Jr 2-3; Ez 16). Na tym tle słowa Jezusa z Mt 21 są jeszcze mocniejsze: ludzie, których religijna wspólnota uważała za „systemowych grzeszników”, mogą odpowiedzieć Bogu szybciej niż ci, którzy uważają się za wiernych. (Mt 21,31-32; Joz 2,1; Hbr 11,31) a człowiek z bardzo złym początkiem może naprawdę zmienić kierunek.

- „Wchodzą przed wami” - προάγουσιν ὑμᾶς (proagousin hymas) - czasownik proagō oznacza „iść przed kimś”, „wyprzedzać”. Ten sam czasownik pojawia się, gdy Jezus mówi o sobie: „Wyprzedzę was do Galilei” (Mt 26,32; 28,7; Mk 14,28; 16,7), oraz gdy Marek opisuje: „Jezus wyprzedzał ich” w drodze do Jerozolimy (Mk 10,32). Celnicy i nierządnice przyjmują więc dynamikę samego Pana i przez zmianę kierunku pragną być realnie blisko Jezusa, a bliskość przecież jest najczęstszym określeniem Królestwa Bożego („bliskie jest”)

- „Jan przyszedł drogą sprawiedliwości” - ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης (en hodō dikaiosynēs) - dosłownie: „na drodze sprawiedliwości”. W Starym Testamencie „droga sprawiedliwości” oznacza życie zgodne z wolą Boga: „prowadzi drogą sprawiedliwości” (Prz 8,20), „ścieżka sprawiedliwych jest jak światło” (Prz 4,18), a człowiek sprawiedliwy to ten, który chodzi drogami Pana (Pwt 10,12; Mi 6,8). Co ciekawe, Jan nie tylko mówił o tej drodze, ale sam nią szedł i wzywał innych do jej podjęcia: „Nawróćcie się” (Mt 3,2). Dlatego „droga sprawiedliwości” to droga powrotu do Boga, którą człowiek potwierdza swoim życiem.

- „Nie uwierzyliście mu” - οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ (ouk episteusate autō) - pisteuō oznacza intelektualne uznanie czegoś za prawdziwe, ale w kontekście biblijnym wiara jest związana z zaufaniem, zawierzeniem i odpowiedzią na wezwanie. Można więc „wiedzieć”, co mówi Bóg, a jednocześnie nie żyć tak, jakby się Mu wierzyło.

- „Widzieliście” - ἰδόντες (idontes) - Jezus mówi coś szczególnie mocnego: „patrzyliście na to”. Faryzeusze widzieli przemianę innych ludzi, widzieli działanie Jana, widzieli owoce jego misji a mimo tego pozostali bez odpowiedzi.

- „Nawet później nie opamiętaliście się” - οὐδὲ μετεμελήθητε ὕστερον (oude metemelēthēte hysteron) - pojawia się tu znowu ten sam rdzeń metamelomai. Jezus podkreśla, że faryzeusze mieli wiele szans na to, żeby zmienić kierunek, ale zabrakło im decyzji przemiany

„Co myślicie?” - może warto dziś pozwolić, by to pytanie wybrzmiało we mnie osobiście. Co naprawdę myślę o Bogu? O Jego woli? O swoim „tak” i swoim „nie”? I co robię, kiedy odkrywam, że moje życie nie idzie w kierunku winnicy, czyli miejsca, gdzie krzewem winnym jest sam Chrystus? (Mt 21,28)

s. Anna OSU